<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Onkovirus</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Onkovirus"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Onkovirus rootpage-Onkovirus skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Onkovirus</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><div class="float-right searchaux" style="background: var(--background-color-warning-subtle, #FFFFF0); color: var(--color-emphasized, #000000); border-style:solid; border-width: var(--border-width-thick, 2px); border-color: var(--border-color-interactive, #72777D); font-size:10pt; margin-top:0; padding:0.25em 0.5em; width:350px; max-width:25%;">Die Einteilung der <a href="Viren" title="Viren">Viren</a> in <a href="Systematik_(Biologie)" title="Systematik (Biologie)">Systematiken</a> ist kontinuierlicher Gegenstand der Forschung. So existieren neben- und nacheinander verschiedene <a href="Virusklassifikation" title="Virusklassifikation">Virusklassifikationen</a> sowie die offizielle <a href="Virus-Taxonomie" title="Virus-Taxonomie">Virus-Taxonomie</a> des <span lang="en"><a href="International_Committee_on_Taxonomy_of_Viruses" title="International Committee on Taxonomy of Viruses">International Committee on Taxonomy of Viruses</a></span> (ICTV). Die hier behandelte Gruppe ist als <a href="Taxon" title="Taxon">Taxon</a> durch neue Forschungen obsolet geworden oder aus anderen Gründen nicht Teil der offiziellen Virus-Taxonomie.</div>
<p>Als <b>Onkoviren</b> (singular: Onkovirus), <b>onkogene Viren</b> oder <b>Tumorviren</b> bezeichnet man allgemein <a href="Tumor" title="Tumor">tumorauslösende</a> („<a href="Krebs_(Medizin)" title="Krebs (Medizin)">krebsauslösende</a>“) <a href="Viren" title="Viren">Viren</a>. Früher wurde auch eine bestimmte Untergruppe der <a href="Retrovirus" class="mw-redirect" title="Retrovirus">Retroviren</a> so bezeichnet. Diese Einteilung der Retroviren ist jedoch veraltet.
</p><p>Die Bezeichnung der Viren weist auf ihre Eigenschaft hin, tumorauslösend (<i>onkogen</i>) wirken zu können.
Zu den menschlichen Onkoviren im weiteren Sinne zählen (Speziesnamen nach ICTV<sup id="cite_ref-ICTV_Tax_1-0" class="reference"><a href="#cite_note-ICTV_Tax-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-ICTV_VMR_2-0" class="reference"><a href="#cite_note-ICTV_VMR-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>):
</p>
<ul><li><a href="Epstein-Barr-Virus" title="Epstein-Barr-Virus">Epstein-Barr-Virus</a> (EBV, Humanes Herpesvirus 4, HHV-4; Spezies <i>Lymphocryptovirus humangamma4</i>)</li>
<li><a href="Hepatitis-B-Virus" title="Hepatitis-B-Virus">Hepatitis-B-Virus</a> (HBV; Spezies <i>Orthohepadnavirus hominoidei</i>)</li>
<li><a href="Hepatitis-C-Virus" title="Hepatitis-C-Virus">Hepatitis-C-Virus</a> (HCV; Spezies <i>Hepacivirus hominis</i>)</li>
<li><a href="Humanes_Herpesvirus_5" class="mw-redirect" title="Humanes Herpesvirus 5">Humanes Herpesvirus 5</a> (HHV-5, Humanes Cytomegalievirus; Spezies <i>Cytomegalovirus humanbeta5</i>)</li>
<li><a href="Humanes_Herpesvirus_8" title="Humanes Herpesvirus 8">Humanes Herpesvirus 8</a> (HHV-8, <a href="Kaposi-Sarkom" title="Kaposi-Sarkom">Kaposi-Sarkom</a>-Herpesvirus, KSHV; Spezies <i>Rhadinovirus humangamma8</i>)</li>
<li><a href="Humanes_Papillomvirus" class="mw-redirect" title="Humanes Papillomvirus">Humane Papillomviren</a> (HPV, insbesondere HPV-16 und HPV-18; Spezies <i>Alphapapillomavirus 9</i> respektive <i>Gammapapillomavirus 10</i>)</li>
<li><a href="Humanes_T-lymphotropes_Virus_1" title="Humanes T-lymphotropes Virus 1">Humanes T-lymphotropes Virus 1</a> (HTLV-1, alias Primate T-lymphotropic virus 1, PTLV1; Spezies <i>Deltaretrovirus priTlym1</i>)</li>
<li><a href="Humanes_Polyomavirus_1" class="mw-redirect" title="Humanes Polyomavirus 1">Humanes Polyomavirus 1</a> (HPyV-1, BK-Virus, BKV; Spezies <i>Betapolyomavirus hominis</i>)</li>
<li><a href="Humanes_Polyomavirus_2" class="mw-redirect" title="Humanes Polyomavirus 2">Humanes Polyomavirus 2</a> (HPyV-2, JC-Virus, JCV: Spezies <i>Betapolyomavirus secuhominis</i>)</li>
<li><a href="Merkelzell-Polyomavirus" title="Merkelzell-Polyomavirus">Humanes Polyomavirus 5</a> (HPyV-5, Merkelzell-Polyomavirus, MCV oder MCPyV; Spezies <i>Alphapolyomavirus quintihominis</i>)</li>
<li>das <a href="Simian-Virus_40" title="Simian-Virus 40">Simian-Virus 40</a> (SV40; Spezies <i>Betapolyomavirus macacae</i>), eine <a href="Zoonose" title="Zoonose">Zoonose</a></li>
<li>einzelne <a href="Adenoviren" class="mw-redirect" title="Adenoviren">Adenoviren</a> in nicht-natürlichen <a href="Wirt_(Biologie)" title="Wirt (Biologie)">Wirtstierarten</a>, nicht jedoch im Menschen.</li></ul>
<p>Zusammen sind diese Onkoviren weltweit für 10 bis 15 Prozent aller <a href="Krebserkrankung" class="mw-redirect" title="Krebserkrankung">Krebserkrankungen</a> des Menschen verantwortlich, nach Schätzung der amerikanischen Krebsgesellschaft sogar für rund 17 Prozent der Krebsfälle.<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li>Susanne Modrow, <a href="Dietrich_Falke" title="Dietrich Falke">Dietrich Falke</a>, Uwe Truyen: <i>Molekulare Virologie. Eine Einführung für Biologen und Mediziner.</i> 2. Auflage. Spektrum-Lehrbuch, Heidelberg 2002, ISBN 3-8274-1086-X. <i>(mit Literaturangaben, englische Übersetzung 2006)</i>.</li>
<li>David M. Knipe, <a href="Peter_M._Howley" class="mw-redirect" title="Peter M. Howley">Peter M. Howley</a> u. a. (Hrsg.): <i>Fields’ Virology</i>, 2 Bände. 5. Auflage, Lippincott Williams & Wilkins, Philadelphia 2007, ISBN 978-0-7817-6060-7 (<i>Standardwerk der Virologie)</i>.</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Weblinks">Weblinks</h2></div>
<ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.krebsinformationsdienst.de/vorbeugung/risiken/viren.php">Viren und weitere Krankheitserreger als Krebsauslöser</a>, <a href="Deutsches_Krebsforschungszentrum#Krebsinformationsdienst" title="Deutsches Krebsforschungszentrum">krebsinformationsdienst.de</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-ICTV_Tax-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-ICTV_Tax_1-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="International_Committee_on_Taxonomy_of_Viruses" title="International Committee on Taxonomy of Viruses">ICTV</a>: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://ictv.global/taxonomy">Taxonomy Browser</a>.</span>
</li>
<li id="cite_note-ICTV_VMR-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-ICTV_VMR_2-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="International_Committee_on_Taxonomy_of_Viruses" title="International Committee on Taxonomy of Viruses">ICTV</a>: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://ictv.global/vmr">Virus Metadata Resource (VMR)</a>.</span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text">D. Martin, J. S. Gutkind: <cite class="lang" lang="en" dir="auto" style="font-style:italic">Human tumor-associated viruses and new insights into the molecular mechanisms of cancer</cite>. In: <cite class="lang" lang="en" dir="auto" style="font-style:italic"><a href="Oncogene" title="Oncogene">Oncogene</a></cite>. 27. Jahrgang, <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>2</span>, 2008, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>31–42</span>, <a class="external mw-magiclink-pmid" rel="nofollow" href="https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19956178?dopt=Abstract">PMID 19956178</a> (englisch).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Onkovirus&rft.atitle=Human+tumor-associated+viruses+and+new+insights+into+the+molecular+mechanisms+of+cancer&rft.au=D.+Martin%2C+J.+S.+Gutkind&rft.date=2008&rft.genre=journal&rft.issue=2&rft.jtitle=Oncogene&rft.pages=31-42&rft.pmid=19956178&rft.volume=27.+Jahrgang" style="display:none"> </span><br>Carl Zimmer: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.spektrum.de/artikel/896271"><i>Krebs – eine Nebenwirkung der Evolution?</i></a> In: <i>Spektrum der Wissenschaft</i> 9, 2007, S. 80–88.</span>
</li>
</ol>
<p><br>
</p></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2024-08-12" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Onkovirus&oldid=247643663">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>